motorongeval.nl , Wat is pijn en wat doet het met je ?

Wat is pijn ?

Pijn is een onplezierige sensorische en/of emotionele ervaring veroorzaakt door feitelijke of mogelijke weefselschade of die beschreven wordt in termen van weefselbeschadiging; ergens in het lichaam is een verwonding of dreigt er een te ontstaan. Soms ontstaat pijn echter ook zonder aanwijsbare lichamelijke oorzaak.

Er kan onderscheid worden gemaakt worden tussen acute pijn en chronische pijn.

Acute pijn ontstaat plotseling en gaat relatief snel weer over. Klinisch neemt men de grens van zes maand.

Chronische pijn: is pijn die langer dan zes maanden aanhoudt. Chronische pijn heeft geen waarschuwingsfunctie meer en veroorzaakt vooral stress. Chronische pijn is vaak moeilijk behandelbaar, omdat de oorzaak niet (meer) te vinden is of omdat de oorzaak niet weg te nemen is.

De resterende behandelwijzen zijn dan pijnstillende medicijnen (die vaak slecht helpen) of een zenuwbehandeling, zodat moderne therapieën zich eerder richten op het pijngedrag en dit proberen om te buigen in normaal gedrag. De pijnbeleving blijkt als dit lukt vaak sterk te verminderen. Pijn waarop men zich echter lange tijd concentreert of waarop de aandacht lange tijd is gericht, wordt erger en kan het gehele leven gaan beheersen. Ook als er onderliggende angsten aanwezig zijn (bijvoorbeeld voor ernstige aandoeningen) wordt pijn sterker gevoeld.

Nociceptieve pijn is pijn die duidt op weefselschade. Ze voelt eerder stekend, zeurend aan. Neuropathische pijn is pijn door zenuwbeschadiging. Deze voelt eerder branderig, tintelend aan.

Onderzoek

Pijn kan nog niet goed worden gemeten. Pijn geeft vaak echter wel een stressreactie, die kan worden afgelezen aan de hartslag en bloeddruk. Men maakt vaak gebruik van vragenlijsten zoals de McGill Pain Questionnaire of men gebruik een visueel analoge schaal (VAS- schaal of Visual Analogue Scale) (hierbij wordt de patiënt gevraagd de pijn te situeren op een ononderbroken lijn) of met een getal van 0 tot 10. Deze methode gaat uit van de veronderstelling dat de patiënt zelf over de karakteristieken en intensiteit van de pijn kan rapporteren. Bij comateuze patiënten of verstandelijk gehandicapten is het meten van pijn een gecompliceerde aangelegenheid.

Evenzo is dat het geval bij de pasgeborenen. In deze patiëntencategorie wordt gewerkt met een vijftal gevalideerde meetinstrumenten voor pijn, die zonder uitzondering multidimensioneel zijn. Dat wil zeggen dat ze zowel fysiologische veranderingen zoals hartslag en bloeddruk meten, en daarnaast een oordeel geven over gedragsveranderingen. Een enkel meetinstrument scoort ook beïnvloedende factoren als zwangerschapsduur (voor de te vroeg geborene) en gedragsstadium. Over het algemeen geldt dat objectieve pijnmeetinstrumenten ontwikkeld worden voor acute pijn. Het objectief meten van chronische pijn staat nog in de kinderschoenen.

Primaire en Secundaire pijn;
Er bestaat ook een fenomeen als primaire en secundaire pijn.

Primaire pijn krijg je direct na (bijvoorbeeld) een val. Deze pijn is sterk van aard en gaat na korte tijd weer over.

Secundaire pijn komt direct na de primaire pijn en heeft meer een zeurend effect. Primaire pijn wordt ook wel 'fast pain' genoemd en secundaire pijn wordt ook wel 'slow pain' genoemd. Primaire pijn is ook wel goed gelokaliseerd. Na een val kan men precies aanwijzen waar het pijn doet. Terwijl dit bij secundaire pijn niet altijd zo is.

Voorbeeld VAS-schaal

Pijn gradaties zijn ook onder te brengen in een database. Links en rechts een voorbeeldformulier van database formulieren.

Sociale dimensie van pijn
Iedereen ervaart pijn anders. Pijnbeleving is afhankelijk van verschillende factoren, waaronder: spanning, angst, sociaal-culturele factoren en biologische verschillen. Sommige mensen (bijvoorbeeld masochisten) houden echter van (bepaalde vormen) van pijn. Dit wordt algolagnie genoemd. Als iemand een ziekelijke angst voor pijn heeft, wordt dit algiofobie genoemd.

Controle uitoefening
Pijn ervaring is voor iedereen anders. Ik gaf op de begin pagina al twee voorbeelden waarbij ik pijncontrole uitoefende.Ik heb inderdaad de gave om pijn te overbruggen. Dat wil zeggen dat wanneer ik weet dat pijn een bepaalde tijd aan houd, ik me van die pijn kan afwenden.

Om nog een voorbeeld te geven.....
Érgens begin 80er jaren (exact weet ik het niet), is mijn enkel eens volledig omgeslagen. Maar na 3 maanden konden er nóg geen foto`s gemaakt worden vanwegen de enorme zwellingen die niet weg wilde. Men koos er toen voor om op nostalgische wijze (kom even niet op juiste benaming) alsnog foto`s te gaan maken dmv contrast. Daar voor moesten er 7 holle naalden in mijn gewricht geplaats worden.

Toen ik verscheen voor de ingreep was mijn eerste vraag; Ik mag toch wel gelijk weer naar huis ? Waarop gezegt werd dat dit mocht zodra de verdovingen uitgewerkt waren. Maar aangezien het een behoorlijke verdoving vroeg, schatte ze in dat dit eind van de dag zou zijn. Er werd lachend achteraan gezegt "óf we moeten het zonder verdoving doen ?". Waarop ik zei; als ik daarna meteen weg mag, doe dan maar zonder want of ik nu 7 holle naalden krijg die ik voel óf tig spuiten voor verdoving, heb ik liever dat je meteen die holle naalden zet.

De zuster ging aan de slag zodat het klaar was als de specialist zou komen. Middels runtgen werd telkens gecontroleerd of ze goed zaten maar na de tweede ging het mis. De wetenschap dat ze zonder verdoving bezig was, gaf haar kennelijk méér problemen dan mij zelf. Na herhaaldelijk de behandeling te hervatten en weer te staken, hield ze het voor gezien. Toen de specialist binnen kwam, reageerde hij verwondert dat ik nog niet klaar was. Ze legde uit dat het zonder verdoving werd gedaan omdat ik daarna meteen weer weg wilde. De specialist begon te lachen en nam het over. Uiteindelijk stond ik drie kwartier later buiten en ben naar huis gereden al mocht ik eigenlijk zelf niet rijden. Maar zelfs met één voet kom je nog een heel eind hoor. Bovendien wachte me een lekker stuk taart omdat mijn moeder die dag jarig was ;)

Tanden bijten óf paranormaal ?
Zó kan je pijn dus zelf beïnvloeden, al is de een tot méér in staat dan de ander. Maar een móói voorbeeld daarvan is het op je tanden bijten. De uitdrukking bestaat niet voor niets. Het enigste wat je met op tanden bijten doet is, de aandacht afleiden van dat wat pijn doet. Nou kan je slecht 24uur per dag op je tanden gaan zitten bijten omdat je dan in plaats van tandpijn, pijn in je kaken gaat krijgen en dus enkel het probleem verplaatst word. Maar je kan wél een andere mannier voor jezelf bedenken, ontwikkelen. Iedereen heeft het nl in zich nét als dat iedereen een beetje paranormaal is !

Denk maar eens aan de vele keren dat je als ouder je kind, huilend van de pijn op schoot hebt genomen ! Pijn, omdat ze gevallen waren. Wat doen we dan ??

We geven er een kusje op óf wrijven een keer en verdraait het gaat nog over ook !

Dit komt niet omdat we een sugestie weg nemen maar omdat we twéé dingen op dat moment tegelijk doen. We nemen nl de aandacht weg én we geven energie aan het verstoorde gebied !
Logisch dat de pijn dan zo over is he ;)
We moeten er alleen nu nog zélf in durven te gaan geloven ;)

Medicatie
Pijn kan vaak worden verminderd of onderdrukt met pijnstillers. Dit is vooral nuttig bij pijn met een duidelijke oorzaak. Naarmate pijn chronisch wordt en er eigenlijk geen duidelijke lichamelijke oorzaak (meer) voor bestaat zijn pijnstillers zelden een oplossing. Het kan ertoe leiden dat de pijn wordt gemedicaliseerd. Hierbij zoekt men dan de oplossing in steeds hogere doses van pijnstillers die echter vaak weinig effect hebben maar wel steeds meer bijwerkingen gaan veroorzaken.

Een goed voorbeeld daarvan is een eerder zéér veel voorgeschreven middel Cafergot. Dit medicijn werd massaal voorgeschreven bij zware migraine. Ik ontmoete in 1990 iemand die dagelijks migraine aanvallen kreeg. Zo ernstig dat ze met een beetje mazzel één of twee dag in de week op was en voor de rest in bed lag. Verstoken van licht en geluid. Ik ben me toen gaan verdiepen in migraine en medicatie en kreeg het vermoeden dat het medicijn wel eens héél fout kon zijn. Op een dag stond ik in de apotheek voor mezelf en zag een waanzinnig dik boek op de toonbank liggen. Ik draaide het om en begon te zoeken. Met grote verontwaardiging las ik de omschrijving van Cafergot en ben regelrecht naar de betrokken persoon gegaan. Ik heb het verhaal uit de doeken gedaan en gezegt "wil je van migraine af ? Geef dan accuut die zooi aan mij en vertrouw in mijn afbouwplan"Van af dat moment is ze gaan afbouwen en binnen 2 weken had het effect ! Na een half jaar was ze er helemaal vanaf en had ze nog slechts één dag in de maand last van lichte aanval waar voor ze 3 tot 5 paracetamolletjes neemt. Drie jaar later werd het medicijn uit de handel genomen en de fabrikant zelfs aangeklaagd !!

Therapie (leren omgaan met.../ Accepteren .....)

Met operante conditionering (lees hier wikipedia vertaling) zal men eerder een negatief pijngedrag ontmoedigen en een positief normaal gedrag bekrachtigen. In de modernere visie op pijnbehandeling staat immers de aanpak van het pijngedrag centraal, niet zozeer van de pijnklachten.

Óf dat in alle gevallen werkt ?
Ik ben van mening van NIET !
Het is nl sterk afhankelijk van de rede waardoor de pijn zich manifesteerd !
Onlangs heb ik mezelf enorm verbrand aan een nét gelaste ijzere paal. Deze viel om tijdens laswerkzaamheden en belande boven op mijn arm. Het resultaat was een brandplek van 6x4 cm !
Echter zat de brandwond helemaal vol met verf van die paal en was vrijwel meteen gestolt. Je kan je voorstellen dat dit verre van ideaal was. Ik ben hierop naar binnen gegaan en heb de wond gezuiverd. ehhh.... met een zo goed mogelijk gesteriliseerd aardappelschilmesje. grinnn

De gene die er bij waren zaten vol verontwaardiging toe te kijken en vroegen zich af of dat geen pijn deed ? Natuurlijk wel !!! Máár, tijdelijke pijn is iets héél anders dan onophoudelijke pijn.
Tijdelijke pijn is beheersbaar mits men in staat is om de energie te sturen. Aangezien ik dat kan, doet het op dat moment amper nog zeer en is het vrij logisch dat pijn-therapie in mijn geval weinig uit haalt (helaas). Immers trachten zij daar mee eigelijk een klein stukje te bereiken wat ik al in veel grotere mate bezit !

Pijntherapie zoals hij heden ten dagen uitgevoerd word, werkt dus absoluut niet voor iedereen !
Het is dan ook klinklare onzin dat men het lef heeft om in zo`n geval te stellen dat er gebrek aan motivatie is bij de patiënt. Ik ben nl van mening dat iedere patiënt die gaat voor pijnrevalidatie méér gemotiveerd is dan ze normaal zullen zijn ! (zie voortdurende pijn hier onder)

Maar er zijn andere factoren die een véél grotere rol spelen bij het wel of niet slagen van een revalidatietraject.
Om te beginnen moet de patiënt er duidelijk van overtuigt zijn dat er verder niets anders meer aan te doen is. Het is daarbij duidelijk de taak van de specialist om de patiënt hier van te overtuigen. Hij zal moeten beginnen met zich te realiseren dat de hedendaagse patiënt NIET de zelfde patiënt van 10 jaar (of langer) geleden is !

De hedendaagse patiënt is namelijk dankzij de komst van o.a. het www, véél beter op de hoogte van zijn/haar problematiek én de daar voor zijnde toepassingsmogelijkheden van onderzoeken. Het mag logisch zijn dat de hedendaagse patiënt zich dus niet zomaar laat verwijzen voor zogenaamde pijntrajecten terwijl naar zijn/haar beleving niet voldoende gedaan is om de oorzaak aan het licht te brengen.

Pas als daadwerkelijk ALLES gedaan is in de beleving van de patiënt, kan hij/zij zich open stellen voor het leren omgaan met ......

Gezien er verschillende vormen van pijn en pijnbeleving bestaan waar ook nog eens met verschil in tijdsduur bestaat, is het erg kort door de bocht om iedereen maar in een pijntraject te schoppen met de illusie dat men daarna in staat moet zijn om met de pijn om te gaan óf zelfs maar te accepteren.

Overigens ben ik er van overtuigt dat "accepteren" een erg verkeerde toepassing heeft in deze.
Men heeft het aldoor maar over het accepteren maar ondertussen heb ik nog geen enkele specialist of therapeut meegemaakt die kon accepteren dat er mensen zijn die niet vatbaar zijn voor hun wijze van behandelen !

Voortdurende pijn
Pijn die onophoudelijk aanwezig is, is nl het méést verschrikkelijke wat men kan overkomen. Het kan mensen compleet veranderen van levenslustig en vrolijk naar stil en teruggetrokken.

Ik weet dat het niet het meest nette voorbeeld id wat ik nu ga aanhalen maar een beter voorbeeld is er niet. Voortdurende pijn heeft het zelfde resultaat als de zgn druppelverhoren uit de tweede wereldoorlog. Steeds een kleine druppel water op de zelfde plek. Doe je dat lang genoeg word men gek van de pijn !

Gewenning ?
Net als met alles, is een mens ook in staat om te wennen aan pijn. Een mens kan namelijk overal aan wennen zolang het niet levensbedreigend word en een dusdanige frequentie bevat, dat het centrale zenuwstelsel lam dreigt te leggen door overload !

Dat laatste is de grootst bepalende factor als het gaat om leren omgaan met pijn.
Het mag duidelijk zijn dat wanneer men aanhoudende pijn in een spier in een arm heeft, dit minder snel zal leiden tot overload dan wanneer er spraken is van zenuwpijn in de nek. In het eerste geval zal het als zéér onaangenaam en belemmerend ervaren worden maar kan men met allerlei eigen aanpassingen de arm ontlasten zodat de spier minder pijnprikkels veroorzaakt. In geval van aanhoudende zenuwpijn in de nek vanwegen beschadiging, word dit een heel stuk lastiger. Hierbij kan men proberen om zo min mogelijk belasting te veroorzaken maar zal men merken dat dit weinig effect heeft. Het is namelijk in tegenstelling tot spieren zo dat zenuwen altijd signalen zullen blijven afgeven als een soort van bewakingssysteem.

Desondanks kán tot op bepaalde hoogte beslist gewenning optreden máár dat maakt de beperkingen beslist niet in alle gevallen ook daadwerkelijk minder !

Een mooi voorbeeld daarvan is het wel bekende verhaal over de man wiens been geamputeerd was en desondanks klaagde over een jeukende koude voet !

Maar zo zijn er ook genoeg voorbeelden van mensen die zeer langdurig ernstige pijn ervaren hadden en in een heel diepe emotionele put vielen toen de pijn van het ene op het andere moment verdween door een bepaalde ingreep. Men was in al die jaren zo gewent om om het te moeten doen met deze pijn, dat het een deel van hen was geworden. Met de plots wegname van pijn, had men het gevoel alsof er een stuk van hen zelf was weg genomen. Men zal op dat moment weer aan de nieuwe situatie moeten wennen.

Dus ja, pijn gewenning bestaat beslist !
Alleen betekend dit beslist niet altijd dat men hier door persé beter zal kunnen functioneren !
En dát is de fout die men nogal eens perongeluk/expres wenst te maken.

Kort resume;
Pijn is een waarschuwingssignaal wat afgegeven word als een soort van alarm. Echter kan bij langdurig blood staan aan een en dezelfde signalering, gewenning ontstaan. Het systeem ervaart die bepaalde pijnsignalering als iets wat van jezelf is en zolang dat niet verandert, zal het zo geaccepteerd worden al blijft het nog net zo veel energie kosten als voorheen en nog net zo belemmerend zijn als voorheen. Het leverd alleen psychisch minder problemen op.

Begrip en respect
Het is dan ook killing, wanneer iemand met voortdurende pijn, géén begrip en respect krijgt. Helaas blijkt dat zelfs specialisten dit soort mensen durft te betwisten als het om pijn gaat. Men durft zélfs te rapporteren dat mensen niet voldoende gemotiveerd zijn. Maar in werkelijkheid is het ronduit schandalig want eigenlijk betekend dit dat de zgn specialist kennelijk zelf nog niet door heeft wat pijn wérkelijk in houd en met een mens kán doen.

Ik kan niemand het leren om zo met pijn om te gaan als dat ik het kan. Maar ik weet wel dat we allen op "onze eigen mannier" onze stinkende best doen om af te komen van onze pijn. Dus mag er wel wat méér begrip en respect getoont worden ipv afbrekende critiek ! Zéker vanuit de kant van zgn specialisten !